Ümmetin yitik hesaplaşması: 'Kerbela'

Yaklaşık 11 sene önce kaleme aldığım ve bir dergide yayınlanan yazımın, günümüz yaşanan sıcak siyasi hadiselerin ortaya çıkarttığı kırıcı ortamın yararsızlığı ve zararlarına dikkat çekmek yayınlama ihtiyacı duydum. Suriye etrafında yaşanan kırlmaların temelini teşkil eden ibretlik hadiseler 11 sene önce hangi sorunları içinde barındırıyorsa bugün için daha fazla yaralar açmakta ümmet bilincimizi dumura uğratmaya devam etmektedir. Allah bu ümmete feraset, ortak hedef ve kardeş olabilmeyi nasip etsin . Amin...

Ümmetin yitik hesaplaşması:"Kerbela"

Güzel günler

Hicretin dördüncü yılının Şaban ayı idi. Medine en sakin günlerinden birini yaşıyordu. Henüz bir sene önce Hz. Hasan'ın dünyayı teşrifiyle torun sahibi olmuş Allah Rasul'ünde (sav.), görülmeye değer sevinç, görülmeye değer mutluluk vardı. Hz. Fatıma yine hamileydi. Herkes merakla ve ilgiyle Allah Rasulü'nün ikinci torununu beklemekteydi. Kız mı yoksa yine erkek bir çocuk mu dünyaya getirecekti Hz. Fatıma?

Şaban ayının beşinci gününde Hz. Fatıma bir çocuk dünyaya getirmişti. Bu haber Medine'de dalga dalga yayılıyor, müminler yeni bir sevince garkoluyordu. Hz. Peygamber, duyunca hayatının bütün anında olduğu gibi yine Allah'a (cc.) hamd edecek, yine Mevlâsı'na sığınacaktır. Efendimiz (as.) henüz hasta yatağından kalkamayan Hz. Fatıma'nın yanına gelip torununu kucağına alıp öpüp okşayıp candan ve içten bir sevinçle bağrına basacaktır. Bir rivayette bu çocuğun isminin konması şöyle anlatılmaktadır:

Cebrail (as.) gelip "Yâ Muhammed, Rabbin sana selâm söylüyor. Oğluna şu Harun'un (as.) verdiği ismi ver" diyecektir.

Efendimiz merakla; "Ey Cebrail! Harun'un oğlunun ismi nedir?" diye sordu.

Cebrail (as.): Oğluna Şebir ismini vermişti.

Efendimiz (as.), "Ama benim dilim Arapça"dır buyurdular.

Bu cevabın üzerine Cebrail (as.), "Öyle ise, bunun Arapça karşılığı olan Hüseyin ismini koy" demişti. (Diyarbekrî, elHamis, c.I., s.471.)

Efendimiz (as.)'ın ismini koyduğu ve bir çiçek gibi koklamaya kıyamadığı Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin ancak çocukluklarını Rasulullah (sav.) ile geçirebilmişlerdir. Efendimiz, onlarla çocuklar gibi oynar, sırtına alır, güreş tutardı. Secdede iken üzerine binen Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin'in kalkmamaları durumunda secdesini uzatır, uzatır, uzatırdı... Ta ki onlar üzerinden ininceye kadar. Çünkü Rasulullah (sav.) biliyordu ki, -ve öğretiyordu- namaz insan içindi, insan namaz için değil...

Bir defasında Rasulullah (sav.) "Allah'ım; ben bunları seviyorum, sen de sev." (Tirmizî, Sünen, c.V., s.661.). Hatta çocuklarınız, mallarınız, vs. sizin için fitnedir âyet-i kerimesini göz önünde tutarak "bunlar var ya, bunlar, bunlar insanı cennetten eder..." sözleriyle onlara karşı sevgisini belirtiyordu. Bir başka hadis-i şeriflerinde;

"Hasan ve Hüseyin, benim dünyada kolladığım iki reyhanımdır.",

"Hasan ve Hüseyin'i seven beni sevmiş, onlara kin tutan da bana kin tutmuştur" diyecektir (Ahmet b Hanbel, Müsned, s.288).

Yine bir defasında onlarla oynarken, Hz. Hasan ile Hz. Hüseyin güreşe tutuşurlar, Efendimiz "Ha gayret Hasan, ha gayret göreyim seni yakala Hüseyin'i" diyerek Hz. Hasan'ı kayırınca orada bulunan Hz. Ali (kv.) bu duruma şaşarak "Ya Rasulullah, sen Hüseyin'i kayırmalı değil mi idin, çünkü O küçüktür" diyecektir. Rasulullah (sav.) da "Baksana yâ Ali görmüyor musun, Cebrail de ha gayret Hüseyin, hadi Hüseyin" diyor diye ilahî iradenin de Hasan ve Hüseyin'e (r.anhuma) vermiş olduğu değeri böylece ifade etmektedir.

Rasulullah (sav.) vefat etmiş, Medine sessizliğe gömülmüş iken, insanların şaşkın bir şekilde ne yapacaklarını kestiremedikleri bir ortamda, siyasî ve idarî boşluk meydana gelmesine fırsat vermeyen Hz. Ebubekir, Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali dönemleri Efendimiz'den (as.) sonraki en mutlu, en huzurlu bir destansı hayat ve idare ortaya koyacaklardır. Öyle ki ortaya konan idare, yaşanan hayat kıyamete kadar insanlar için örnek teşkil edecektir. Çünkü onlar îmânlarını hayatlarına şahit tutmuşlar, onlar hayatlarına îmânı hâkim kılmışlardır.

Bütün bir ümmet olarak veremediğimiz ilk imtihan

Efendimiz'in dizinin dibinde terbiye görmüş olmalarına rağmen o terbiyeden yeterli derecede nasiplerini alamamış olan bazı insanlar; kendilerine emanet edilen, korumaları-sevmeleri-eziyet etmemeleri istenen aile efradına özellikle Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin'e eziyet etmiş ve zulüm yaşatmışlardır. İnsandan bahsediyorsak, insanın beşerî yönü nüksedecek, yeterli terbiye ve olgunluğa ulaşamamış,hevâ ve heveslerinin peşine düşmüş, hak ve hukuku nefislerine kurban etmiş insanlar; Onlar'a iktidarları, makamları ve mevkileri uğruna eziyet etmeye başlayacaklardır.

Muaviye, hicretin altmışıncı yılının Recep ayında Şam'da vefat edecektir. Muaviye'nin vefatından sonra Şamlılar Muaviye b. Ebu Sufyan'ın oğlu Yezid'e biat ederler. Yezid'in iktidara geçmesi saltanat şeklinde olacaktır. Hatta Muaviye bir gün "Ben Müslümanlar'ın ilk sultanıyım" diyerek, itirafta bulunacaktır.Daha sonra -oğlu Yezid'in idareyi ele almasından sonra- da kendi iktidarını benimsemeyen ve rıza göstermeyen sahabilere ve başta Hz. Hüseyin olmak üzere ümmetin hayırlı insanlarının cereyanını önlemek için çok acele kararlar alınacaktır. Hemen, döneminin Medine valisi olan Velid b. Utb. Ebu Sufyan'a bir mektup göndererek şunları söyleyecektir. "Mektubum sana ulaştığı zaman, Hüseyin b. Ali ile Abdullah b.Zubeyr;'i buldur, onların biatlarını al. Şayet biat etmekten kaçınırlarsa, boyunların vur. Başlarını da bana gönder. Halkın da biatlarını al. Biattan kaçınanlar hakkında, Hüseyin b. Ali ve Abdullah b. Zubeyr hakkında olduğu gibi aynen hükmü yerine getir. Vesselâm."

Medine'de huzur kalmayacak Hz. Hüseyin de Mekke'ye gidecektir. Mekke'de bulunduğu sırada Kûfeliler Hz. Hüseyin'e mektuplar yazarak bir an önce Kûfe'ye gelmesi için davet ederler. Durumu anlamak için amcası oğlu Müslim b. Akil'i (ra.) Kûfe'ye gönredip kendisine rapor vermesini isteyecektir. Müslim b. Akil, Kûfe'ye gittiği zaman Yezid'in iktidarına karşı hoşnutsuz olan ve Hz. Hüseyin'e bahsedildiği gibi kendisinin yanında yer alacak insanların varlığını ve doğruluğunu Hz. Hüseyin'e rapor eder ve Hz. Hüseyin'in Kûfe'ye doğru yola çıkmasının doğru olacağını söyler. Bu arada Mekke'de durum müzakeresi niyetiyle İbn Abbas ile istişare yapan Hz. Hüseyin'e, İbn Abbas (ra.) şöyle der: "Ey amca oğlu onlar, emirlerini öldürüp, düşmanlarını kovduktan, ülkelerini hâkimiyetleri altına aldıktan sonra seni çağırırlarsa oraya git. Amma emirleri hayatta, başlarında duruyor ise onları kahır ve zulümle yönetmekte olup görevlileri de vergilerini toplamakta ise, buna rağmen seni çağırmışlarsa, demek ki fitne ve savaş için seni çağırmışlardır. Korkarım ki, insanları sana saldırtmak ve onların sana karşı olan eğilimlerini ters yöne çevirmek için seni çağırmışlardır. Böyle olunca onlar, insanlar arasında sana karşı en şiddetli düşman olurlar. Gel gitmekten vazgeç." Diyecektir. Ama ne hikmettir, Hz. Hüseyin gitme kararından vazgeçmeyecek ve şehadetle sonlanacak yürüyüşüne adım atma kararından vazgeçmeyerek ilk adımını atacaktır. Cevaben İbn Abbas'a (ra.) da "Ey amca oğlu! Allah'a yemin ederim ki, bana öğüt verdiğini ve benim için endişe ettiğini anlıyorum, ama Irak'a gitmeye karar verdim".

Yezid, hocasının hakkını verirken

Bu arada Yezid boş durmayacak Kûfe valisini görevden alarak yerine Basra valisi ve aynı zamanda Kûfe valisi de olacak Ubeydullah b. Ziyad'ı atayacaktır. O'na da bir mektup yazarak âcilen Kûfe'ye gidip orada muhalif hareketlerin temsilcisi sayılan ve Hz. Hüseyin'e rapor veren Müslim b. Akil'i (ra.) aramasını, şayet ele geçirebilirse sürgüne göndermesini ya da öldürmesini emredecektir.

Bütün bunlardan habersiz Müslim b. Akil'in (ra.) yazdığı rapor Hz. Hüseyin'e ulaşmış O'da yola çıkmıştı. Yeni valinin bir takım çalışmaları Kûfe'de etkisini gösterecek, tehditleri ve zorbalıkları Kûfeliler tarafından unutulacak, böylece Hz. Hüseyin'e olan bağlılar bir bir vali tarafına geçecektir. Yanında kalan üç - beş insanla beraber karşı bir mücadele sonunda Müslim b. Akil (ra.) feci bir şekilde şehit edilecektir.

Hz. Hüseyin Kûfe'de olup bitenlerden habersiz bir şekilde yoluna devam ediyordu. Yezid ise Kûfe valisi Ubeydullah b. Ziyad'a şu emri verecektir:

"Şimdi sen benim istediğim şekilde olmaya devam ediyorsun. Yaptığını akıllı ve beceriklilere yaraşır bir şekilde yaptın. Sebatlı, azimli bir kahraman saldırışıyla saldırdın. Başkalarına ihtiyaç duymayıp bu işin üstesinden geldin. Bana erişen habere göre; Hüseyin b. Ali, Mekke'den ayrılmış, senin tarafına doğru gelmekte imiş. Casuslarını hemen O'na kavuştur. Yollara gözcüler dik, olanca duruşla bu işin üstünde dur. Seninle çarpışmadıkça sakın kimse ile çarpışma. Her gün, olan bitenlerin haberini bana yaz" diyecektir.

Hz. Hüseyin'in, Kûfe'ye doğru yoldayken almış olduğu haberler ise hiç iç açıcı değildi. Müslim b. Akil'in (ra.) şehit edildiği haberi bile kendisine ulaştığında artık geri dönmek mümkün değildi. Yol boyunca insanlar kendisine Kûfe'ye girmemesi gerektiğini hatta dönmesini de söyledilerse de O kararlıydı ve geri dönmeyecekti.

Hz. Hüseyin'e Kûfe yolculuğu boyunca tuzaklar kurulacak onları yıldırmak ve psikolojik olarak etki altında bırakmak isteyeceklerdi. Ama O aldırmayacak, yanındakilere de "Dileyen dönebilir, ben sizi yanımda zorla götürmek istemem" diyecektir. Yanındakiler ise yani, kafilede bulunan aile efradı ve çocukları ve kendisini seven bir avuç insan, kendesiyle yolnun sonuna kadar devam diyeceklerdir.

Hz. Hüseyin, Ubeydullah b. Ziyad'ın emrindeki, bin kişilik bir süvari birliği tarafından karşılanır. Orduya Hurr b. Yecid et Temimî kumanda etmektedir. Hurr, Ubeydullah'ın emri gereği onları Kerbela tarafına sürüklemekle yörevlendirilmişti.

Olaylar gelişmeye, çok ama çok ciddiyet kazanmaya başlamıştı. Bir tarafta Kainatın Efendisi'nin (as.) koklamaya kıyamadığı torunu Hüseyin diğer tarafta olayın ciddiyetini kavramış ve emir almış olan Ubeydullah b. Ziyad yani Kûfe valisi. Ubeydullah b. Ziyad o sırada Merv valiliğine atanan Ömer b. Sad'ı, -Kûfe'den Merv'e görev yolculuğu hazırlıklarını yapıyor olmasına rağmen- Hz. Hüseyin'e karşı kullanmak isteyecektir. Ordusunu alıp hemen Kerbela'ya gelmesini ister ve tehdit eder: "Şayet O'nunla çarpışmaya Kerbela'ya gitmeyecek olursan, seni Merv valiliğinden azleder, evini başına yıkar, senin de boynunu vururum" diyerek.

Ömer b. Sad, Hz. Hüseyin'in karşısına çıkmak istemiyordu ama tehdit çok ağırda. Hz. Hüseyin kan akıtılmasının önüne geçmek için Ömer b. Sad'a tekliflerde bulunur; "Ey Ömer şu üç teklifimden birini kabul ediniz"...

"Bırakınız da ben cihad etmek için sınır boylarına gideyim yahut Yezid'in yanına varıp kendisiyle görüşeyim ya da dönüp Medine'ye gideyim".

Bu tekliflerin hiçbirisi İbn Ziyad tarafından kabul edilmez ve Hz. Hüseyin orada günlerce tutulur.

Taht uğruna Yâ Rab ne güneşler batıyor...

Fırat kenarında günlerce susuz bırakılan ve etrafı çepeçevre kuşatılan Hz. Hüseyin ve efradı aç, susuz günlerce beklediler. Hatta öylesine bekleşmeydi ki küçük yavruların-çocukların "anne su" çığlıklarını, anneleri, ıslak dillerini vermekle dindirmeye çalışıyorlardı. Artık tahammülü kalmayan Ubeydullah b. Ziyad, sert bir mektup gönderip; Ömer b. Sad'a: "Ben seni Hüseyin'le günlerini geçiresin, O'nun kayırıcısı olasın diye göndermedim. Bir daha teklif et, son bir kez, şayet hükme boyun eğer ise yani Yezid'in Sultanlığını kabul edecekse etsinler, yoksa âsî ve şâkîdir." diyerek hatalarında ısrar ve dünyalıkta devam edenlerin işini işleyenlerden oldu.

Artık saldırılar başlamış tarihler de Hicri altmış birinci yılın Muharrem ayının onudur. Hz. Hüseyin barbarca katledilmiş, şehadet şerbetini içmiştir. Üç yaşındaki oğlu Ömer'e bir ok isabet etmiş kucağına düşmüştü. Başı Yezid'e gönderilmiş, bedeni lime lime oluncaya kadar süvarilere çiğnetilmiş, yeni bir vahşet örneği sergilenmiştir.

Aslında kaybettiğimiz Hüseyin değil, kaybettiğimiz insanlığımız, ahlâkımız ve arz-ı tessüsüne hasret kaldığımız İslâm Kardeşliği'dir. Bugün tarihten dersler çıkartıp görebilmeli ve unutmamalıyız ki birbirlerini yezidîlikle suçlayanlar, bireysel yaşantılarında da aynı mahut ve bir o kadar da makus tarihi tekraren yazmaktadırlar. Yetkinin ve koltuğun, makamın ve rütbenin kendisine verildiği veya hakimiyet alanları olan evlerimizde bizler neyiz, ne temayüllerimiz var, içinde bulunduğumuz durumu en iyi hangisi tavsif eder:"Yezidî mi yoksa Hüseynî mi?"

İnsan gerçekten garip ve bir o kadar da karmaşık bir yapıya sahiptir. Mevcut imkanlarının -kendisini tanımaya yönelik bütün teknik donanımının ve bilgisinin- hepsini seferber etmesi bile ruhî, fizyolojik ve biyolojik yapısını anlamaya yetmemektedir. İnsan kendi kendisini anlamaktan, bilmekten ve çözmekten acziyete düşmüş olsa da; O'nu bu acziyetiyle kainatın içindeki en şuurlu bir yaratık olarak yaratan Allah, O'na, her şeyin üstünde bir misyon yüklemiş ve her şeyin ötesinde ona bir kıymet vermiştir. Bazen insanlar -aslında hiç- bu verilen kıymetin önemini anlayamamış, kavrayamamış olsalar da.

Bugün olduğu gibi dünde insanlar var oluş gayelerini, yine kendilerini yoktan var eden ilahî iradenin peygamberler vasıtasıyla göndermiş olduğu tanımlamaları göz önünde tutmadan çözmeye çalışmış ama bir türlü kendi iç boşluğunu ve iç karanlığını dolduramamış ve aydınlatamamıştır. İşte insanın bu durumu gel-gitler yaşamasına vesile olmuş ve bu gelgitlerinin neticesi olarak yaşadığı hayatıyla bir tarih meydana getirmiştir. Tarih bizden önce yaşamış olan insanların hayatlarının olumlu ve olumsuzluklarının toplamıdır. İnsana düşen görev ise ondan ibretli neticeler elde etmek olmalıdır.

İç boşluğunu ve karanlığını ilahî iradenin mesajları doğrultusunda aydınlatmış ve doldurmuş insanlar, hiçbir zaman varoluş sancılarının neticesiz kaldığını görmemişlerdir. Çünkü onlar hayatlarını îmânlarına şahit tutmuşlardır. Çünkü onlar nefislerini tanımışlar, onlar Rableri ile tanışmışlardır. Böylece varoluş gayelerine uygun davranışlar serdederek belli sıkıntılara maruz kalsalar da tercihlerinin neticesine boyun eğip, bu durumdan şikayet etmeden sıkıntıları, en keskin ızdırap ve acıları sinelerinde eriterek tarih yazmışlardır. Hepimizin yani Allah'ın değer ve kıymet verdiği ve tek tek imtihana çektiği ve sorumlu tuttuğu bizler de unutmamalıyız ki yarının tarihini bugün bizler yazıyoruz. Yarınının tarihini yazacak olan bizler bilelim ki, geçmişten dersler çıkartmış olmanın sayesinde sağlıklı ve olumlu bir hayatı yaşayarak kendimize çeki düzen vermemiz halinde; tarihin ders vericiliğine ve dolayısıyla -eğer olacaksa- bizden sonraki nesle yatırım yapmış oluruz! İşte onların tarihi, böylece çok güzel bir hoca olur onlara.

Olan-biten geri gelmiyor; tarihte olanları değiştirmek ne örtmek ne övmek şeklinde olmalıdır. Zaten mümkün de değil. O vakit doğru hareket; tarihe objektif bir şekilde bakarak kınanan ve yuhalananlardan olmamayı öngören bir bakış açısına sahip olmayı gerektirmektedir.

Ümmetin yitik hesaplaşması: -
Ahmet Gürbüz
Nisan 2002

http://ahmetgurbuzblog.blogspot.com/